Focus – Journalistiek in Syrië: een levensgevaarlijke taak

De perskaart van de gisteren gedode Franse journalist Yves Debay. © Blottr

De perskaart van de gisteren om het leven gekomen  Franse journalist Yves Debay. © Blottr

Gisteren kwamen er in Syrië wederom twee journalisten om het leven. Een Al-Jazeera-reporter en een Belgische journalist vonden de dood in het inmiddels al tweeëntwintig maanden durende conflict. Dat brengt het aantal gedode journalisten inmiddels op minstens twintig. In Syrië is journalistiek bedrijven een levensgevaarlijke taak.

Gisteren bracht Al-Jazeera naar buiten dat de 33-jarige verslaggever Mohamed al-Horani eerder die dag om het leven kwam in de Syrische provincie Deraa. Al-Horani versloeg de gevechten aan de frontlinie in het stadje Busra al-Harir voor de Arabische nieuwszender. Terwijl hij vergezeld door rebellen een open plek in de stad probeerde over te steken, nam een sluipschutter van het regeringsleger hem op de korrel. Al-Horani werd door drie kogels geraakt en overleed kort daarna aan zijn verwondingen.

Eerder die dag kwam de Belg Yves Debay om het leven in Aleppo. Debay werd in zijn hoofd getroffen door een kogel afkomstig van een sluipschutter terwijl hij verslag deed van de gevechten in de stad, bevestigde het Syrian Observatory for Human Rights. De 58-jarige Debay deed al jaren verslag van internationale conflicten, zoals de twee Golfoorlogen, de Joegoslavië-oorlog en de Afghanistanoorlog. Hij deed nu voor het Franse magazine Assaut verslag van de Syrische burgeroorlog. Deze twee doden brengen het aantal doden onder journalisten sinds het begin van de opstand in Syrië volgens Reporters Without Borders al op minstens twintig.

De begrafenis van Shukri Ahmed Ratib Abu Burghul. © MediawerkgroepSyrië.

De begrafenis van Shukri Ahmed Ratib Abu Burghul. © MediawerkgroepSyrië.

Door het slepende conflict is het land een van de meest onveilige plekken ter wereld geworden voor journalisten. Sinds de opstand in maart 2011 begon, zijn er talloze journalisten gedood, ontvoerd of gewond geraakt in Syrië. Het aantal gewonde of gedode citizen journalists – amateurfilmers zal waarschijnlijk nog veel hoger liggen. De eerste ‘officiële’ journalist die omkwam tijdens de opstand was Shukri Ahmed Ratib Abu Burghul. De verslaggever voor een radiostation in Damascus werd bij het verlaten van zijn huis onder vuur genomen door strijders en stierf een paar dagen later.

De dood van de Franse journalist Gilles Jacquier, 11 januari 2012, was het begin van een reeks slachtoffers onder westerse journalisten. Jacquier, verslaggever voor de Franse televisie, kwam om bij een mortieraanval op een huis in Homs. Hij werd op dat moment met enkele andere journalisten rondgeleid door regeringssoldaten in de hevig bevochten stad. Ook de Nederlandse fotograaf Steven Wassenaar raakte gewond bij de aanval. De verantwoordelijkheid voor de afgevuurde mortier werd lang betwist, maar uit onderzoek van de Arabische Liga werd echter duidelijk dat de aanval waarschijnlijk door rebellen was uitgevoerd.

22 februari dat jaar kwamen in Homs de ervaren Amerikaanse oorlogsjournaliste Marie Colvin en de Franse fotograaf Remi Ochlik om het leven. De twee stierven nadat regeringstroepen het geïmproviseerde mediacentrum van de opstandelingen onder vuur namen met mortiergranaten. Colvin had niet lang daarvoor nog verslag uitgebracht aan CNN. Volgens onder andere de oorlogsverslaggever Jean-Pierre Perrin had het Syrische leger het mediacentrum bewust als doelwit gekozen en had ze de locatie ervan vastgesteld door het aflezen van telefoonsignalen.

Ook de gerenommeerde Japanse oorlogsfotografe Mika Yamamoto vond de dood in Aleppo. Terwijl ze op 20 augustus met strijders van het Vrije Syrische Leger (FSA) onderweg was in de stad, werd de groep onder vuur genomen door het regeringsleger. Yamamoto werd ondanks haar kogelvrije vest negen keer geraakt, waaronder in haar nek, en overleed niet veel later in een ziekenhuis in de buurt. Haar man en videojournalist Kazutaka Sato raakte gewond bij de aanval. Hij verklaarde later dat Yamamoto omgekomen was nadat regeringstroepen willekeurig het vuur hadden geopend.

Maar ook veel Syrische journalisten zijn om het leven gekomen in de tweeënwintig maanden durende opstand. De aanval op het regeringsgezinde TV-station Al-Ikbhbaria, 27 juni, kostte zeven lokale journalisten het leven. De Syrische televisiepresentator Mohammed al-Saeed werd 19 juli 2012 ontvoerd en later geëxecuteerd door het radicaal-islamitische al-Nusrafront. En ook het hoofd van het Syrische staatspersbureau SANA, Ali Abbas, werd 11 augustus vlak buiten zijn huis in Jdaidet Artuz in koelen bloede vermoord.

Ook Maya Nasser, verslaggever voor het Iraanse staatstelevisiestation PressTV, kwam om door een kogel afkomstig van een sluipschutter van de rebellen. Hij deed 26 september in Damascus verslag van explosies bij het hoofdkantoor van het Syrische leger op het Umayyad Square, toen hij  fataal in zijn nek werd getroffen. De PressTV-journalist Hussein Murtada werd bij de aanval door een kogel in zijn been getroffen. Het Iraanse televisiestation sprak schande van het tot doelwit maken van hun medewerkers door de rebellen.

En dan zijn de diverse ontvoerde journalisten nog niet genoemd. Onder andere de westerse oorlogsjournalisten James Foley en Austin Tice worden op dit moment nog vermist in Syrië. Van Tice is enige tijd geleden een beklemmende video opgedoken, waarin hij omringd door wat islamitische strijders lijken om genade smeekt. De Amerikaanse NBC-journalist Richard Engel had meer geluk. Hij werd afgelopen december met twee leden van zijn crew ontvoerd door een regeringsgezinde militie, maar wist na enkele dagen te ontsnappen. Reporters Without Borders schat dat er nog 21 ‘officiële’ journalisten gegijzeld worden in het land.

Reporters Without Borders houdt een voorzichtige telling bij van het aantal gedode en gegijzelde journalisten in Syrië. © RWB.

Reporters Without Borders houdt een voorzichtige telling bij van het aantal gedode en gegijzelde journalisten in Syrië. © RWB.

Er lijkt voorlopig nog geen einde in zicht voor de burgeroorlog die inmiddels al meer dan 60.000 levens heeft gekost. Met de dood van de twee journalisten gisteren tikt de dodenteller van Reporters Without Borders gestaag verder. Gezien de slepende aard van het conflict is het is dan ook zeer de vraag of Debay en al-Horani de laatste journalisten zijn die in Syrië de dood zullen vinden.

Advertenties