Focus – Mine Kafon: ingenieuze oplossing voor het Afghaanse mijnenprobleem

Kunstenaar Massoud Hassani met zijn Mine Kafon. © HP/De Tijd.

Kunstenaar Massoud Hassani met zijn Mine Kafon. © HP/De Tijd.

Dinsdag zat kunstenaar Massoud Hassani aan tafel bij Pauw & Witteman om zijn Mine Kafon te presenteren. De in Afghanistan geboren ontwerper heeft een vindingrijke oplossing bedacht voor het ernstige mijnenprobleem in zijn land.

De Mine Kafon ziet er op het eerste gezicht uit als een grote bal met vreemde uitsteeksels. De bol heeft een zwarte kern, waaruit honderdvijftig bamboestokken met plastic schijven steken. De bol is licht genoeg om door de wind aangedreven te worden, maar zwaar genoeg om een landmijn tot ontploffing te brengen. Het vernuftige ontwerp is bedoeld om een lowbudget oplossing te bieden voor het mijnenprobleem in Afghanistan.

Hassani was in zijn kindertijd woonachtig aan de rand van de Afghaanse hoofdstad Kabul. Hij zat daar op een schooltje in een buitenwijk. “Normaal krijg je dan lessen als wiskunde en talen. Maar wij kregen lessen over landmijnen, dus ik ken ze allemaal. Ik weet hoe ik ze moet openmaken, omdat ze elke dag aanwezig waren op onze speelplaats,” zei Hassani vorige maand op het podium van TEDx Utrecht.

Voorbeelden van het windaangedreven speelgoed dat Hassani maakte als kind in Afghanistan. © Core77.

Voorbeelden van het windaangedreven speelgoed dat Hassani maakte als kind in Afghanistan. © Core77.

Als kind was hij al in de weer met het bouwen van speelgoed. Van afval en papier bouwde Hassani kleine bolletjes die door de wind aangedreven werden. In de afgelegen Afghaanse woestijn aan de outskirts van Kabul was er wind genoeg, maar helaas ook talloze landmijnen, veelal daterend uit de tijd van de oorlog met Sovjet-Rusland. Het gebeurde dan ook regelmatig dat een van zijn speeltjes in een mijnenveld belandde. Met zijn vriendjes ging hij ook geregeld op zoek naar oud militair materiaal om mee te spelen.

Toen hij op zijn veertiende naar Nederland vertrok kwam hij uiteindelijk terecht op de Design Academie Eindhoven. Geïnspireerd door zijn jeugdige avonturen in de Afghaanse woestijn begon hij met het ontwikkelen van een simpele en goedkope oplossing voor de talloze mijnen in het land, gebaseerd op zijn windaangedreven kinderspeelgoed. De huidige methoden om landmijnen te verwijderen zijn veelal duur en zeer gevaarlijk.

Het ontwerp van de Mine Kafon is relatief eenvoudig. Lokale inwoners moeten in staat zijn de Kafon zelf in elkaar te zetten. © Artsthread.

Het ontwerp van de Mine Kafon is relatief eenvoudig. Lokale inwoners moeten in staat zijn de Kafon zelf in elkaar te zetten. © Artsthread.

De Mine Kafon werd geboren, afkomstig van het Perzische woord kafondan, wat ‘iets dat ontploft’ betekent. De bal vangt door de uitsteeksels wind, begint daardoor te rollen en brengt door zijn gewicht mijnen tot ontploffing. Omdat er door de explosie maar enkele poten sneuvelen is de Kafon in staat meerdere mijnen in één run te ruimen. De kern van de bal blijft onbeschadigd en is herbruikbaar, waardoor alleen de poten vervangen moeten worden, hetgeen de kosten aanzienlijk drukt.

Als de Mine Kafon over een mijn rolt, sneuvelen bij de explosie slechts enkele poten, waardoor de bal meerdere mijnen kan ruimen. © Helablog.

Als de Mine Kafon over een mijn rolt, sneuvelen bij de explosie slechts enkele poten, waardoor de bal meerdere mijnen kan ruimen. © Helablog.

“Als je nu de hele wereld wil verschonen van landmijnen kost dat zo’n 300.000 miljoen euro. Als je de Kafon vergelijkt met die bestaande technologie zou dat zo’n 120 keer goedkoper worden, omdat je met één bal drie mijnen kan opruimen,” zei Hassani bij TEDx. Als de Mine Kafon volledig uitontwikkeld is zal de mijnenvegende bal ongeveer veertig euro moeten gaan kosten. De bal zal dan in kant-en-klare gedeeltes worden geleverd aan de lokale bevolking, die de Mine Kafon eenvoudig in elkaar kunnen zetten.

De eerste test die Hassani uitvoerde in combinatie met de Explosieven Opruimingsdienst liet weinig over van zijn prototype. © Designforimpact.

De eerste test die Hassani uitvoerde in combinatie met de Explosieven Opruimingsdienst liet weinig over van zijn prototype. © Designforimpact.

De Mine Kafon is meerdere malen herzien, onder andere om het ideale gewicht vast te stellen. De eerste test die Hassani in samenwerking met de Explosieven Opruimingsdienst uitvoerde werd fataal voor zijn prototype, dat door de zware explosie volledig aan gruzelementen ging. “Daar ging ons twee jaar werk,” zei Hassani’s broer Mahmud bij Pauw & Witteman. Het ontwerp werd aangepast en lichter gemaakt. De poten van de Kafon oefenen nu hetzelfde gewicht uit als een menselijke voet, waardoor het aantal poten dat sneuvelt bij een explosie zo laag mogelijk blijft en de bal duurzamer wordt.

De Kafon is ook uitgerust met een GPS-systeem in de kern. Dat systeem slaat de route op die de bol door een bepaald gebied aflegt, wat vervolgens af te lezen is met een GPS-ontvanger. “Elke smartphone is daartoe in staat,” aldus Hassani. Met deze functie valt precies in kaart te brengen waar reeds mijnen geruimd zijn en welke gebieden eventueel dus nog gevaarlijk zijn, waardoor een systematische aanpak gemakkelijker wordt.

Hassani zat aan tafel bij Pauw & Witteman om aandacht te vragen voor zijn crowdfunding-actie. Met donaties van geldschieters probeert hij 123.000 euro bij elkaar te krijgen om zijn ontwerp verder te kunnen testen en verfijnen. Hij heeft in samenwerking met filmmaker Callum Cooper een korte documentaire gemaakt om de Mine Kafon verder onder de aandacht te brengen.

Mocht u willen bijdragen aan de verdere ontwikkeling van het ingenieuze en idealistische project van Massoud Hassani, dan kunt u doneren via Kickstarter.

De korte documentaire van Callum Cooper over de Mine Kafon: