Focus – Deel 1: Hoe drones het Midden-Oosten veroveren

De conflicten in het Midden-Oosten hebben de aandacht gevestigd op een nieuwe vorm van hightech oorlogsvoering: drone-warfare. Vooral het gebruik van onbemande vliegtuigen heeft letterlijk en figuurlijk een enorme vlucht genomen sinds de Verenigde Staten in 2008 besloten het gebruik van bewapende drones te intensiveren in Afghanistan en Pakistan. Het Midden-Oosten is tegen wil en dank het toneel van een veranderende oorlogsvoering.

Vandaag in deel 1: De hightech onbemande wapensystemen van de VS en Israël.

Een Amerikaanse Reaper-drone. © AP

Een Amerikaanse Reaper-drone. © AP

Historie
Onder president George W. Bush ging het Amerikaanse drone-programma van start. Onder het gezag van de CIA werden er geheime missies op touw gezet om Taliban- en Al-Qaeda-kopstukken in Afghanistan en Pakistan te liquideren middels strikes met bewapende onbemande vliegtuigen, ook wel UAV’s (Unmanned Aerial Vehicles) genoemd. De drones worden door middel van een satellietverbinding bestuurd door piloten in de VS, vele kilometers van de plaats van actie.

Het programma is echter pas sinds het aantreden van president Barack Obama tot volle wasdom gekomen. Obama achtte het gebruik van de Amerikaanse Predator en Reaper drones een geoorloofd middel in de war on terror, waarbij een nieuw soort asymmetrische oorlogsvoering om andere tactieken vroeg. Het aantal uitgevoerde drone-missies in Pakistan steeg van 52 onder Bush naar zo’n 300 in de eerste termijn van Obama, volgens cijfers van het Engelse Bureau of Investigative Journalism (BIJ).

De liquidatie van Al-Qaeda-predikant Al-Anlaki in Jemen.

De liquidatie van Al-Qaeda-predikant Al-Awlaki in Jemen. © Graphic News.

Zo werd afgelopen juni Abu Yahya al-Libi geliquideerd in Noord-Waziristan, Pakistan. De militantenleider, volgens de VS de nummer twee van Al-Qaeda in Pakistan, werd gedood toen een door een UAV afgevuurde raket zijn auto trof. Ook de Amerikaanse staatsburger Anwar al-Awlaki trof in september 2011 hetzelfde lot. De Al-Qaeda-predikant zou betrokken geweest zijn bij diverse aanslagen en zou via Youtube aangemoedigd hebben tot terrorisme. De ‘Bin Laden van het internet’ werd in Jemen opgeblazen tijdens een drone-aanval. Dit zijn slechts twee van de talloze targeted killings op terreurverdachten die door Amerikaanse UAV’s de afgelopen jaren zijn uitgevoerd in het Midden-Oosten.

Er vallen echter niet enkel doden aan de kant van de gewapende militanten. Ondanks claims van de VS dat het aantal burgerslachtoffers zeer beperkt is, komt onder andere uit cijfers van het BIJ een ander beeld naar voren. De strikes eisen een hoge tol op de burgerbevolking en de doeltreffendheid van de methode is – onder meer door de geheime aard van het programma – niet vast te stellen. Wel staat vast dat de publieke opinie in bijvoorbeeld Pakistan zich heftig tegen de extrajudicial killings heeft gekeerd, waardoor een vruchtbare voedingsbodem ontstaan is voor radicalisering van extremisten.

Ondanks de controverse die de drones omringt, blijkt dat de ontwikkeling van nieuwe onbemande toestellen absoluut niet in de weg te staan. Sterker nog, de oorlogsvoering van de toekomst zal ontegenzeggelijk gepaard gaan met meer soorten onbemande hightech wapensystemen. Het feit dat de voertuigen op grote afstand een relatief lange tijd operationeel kunnen blijven (tot wel 36 uur) en aanzienlijk goedkoper zijn dan reguliere vliegtuigen, maakt het een aanlokkelijke vorm van oorlogsvoering.

De Amerikaanse RQ-170 Sentinel spionagedrone. © Washington Times.

De Amerikaanse RQ-170 Sentinel spionagedrone. © Washington Times.

Amerikaanse drones in het Midden-Oosten
De VS is ongetwijfeld de vaandeldrager van de drone-ontwikkeling. Het feit dat de Amerikaanse luchtmacht in 2009 al meer dronepiloten dan reguliere piloten opleidde is veelzeggend. De UAV-vloot van de Amerikanen beslaat naast de Reaper en Predator-modellen diverse soorten aanvals-, verkennings- en spionagedrones, waaronder modellen met heldhaftige namen als Hunter Killer, Sentinel en Grey Eagle.

De met Hellfire-raketten bewapende UAV’s hebben een verwoestende capaciteit en spelen inmiddels een belangrijke rol in de strijd tegen terreur. Het strijdperk waar deze onbemande vliegtuigen beproefd worden is het Midden-Oosten, waar verkennings- en liquidatiemissies in de tribale gebieden van Pakistan en Afghanistan een belangrijk onderdeel van het drone-programma zijn. Een ander belangrijk onderdeel zijn de spionagevluchten boven Iran, niet in de laatste plaats om een eye in the sky te hebben in het geval van mogelijke ontwikkelingen rondom de nucleaire faciliteiten in het land.

Opzienbarend is echter ook de ontwikkeling van zeegaande drones (Unmanned Underwater Vehicles) die wateren kunnen afspeuren naar signalen van onderzeeërs en schepen. Dit is met het oog op een dreigend conflict met Iran een begrijpelijke ontwikkeling, aangezien de Iraanse marine in het geval van een aanval wellicht de belangrijke Straat van Hormuz afsluit. Ook de tijdige detectie van Iraanse zeemijnen is een factor die bij een dergelijke situatie meespeelt.

© Der Spiegel

Specificaties van de Amerikaanse MQ-9 Reaper en statistieken van de drone-aanvallen in Pakistan tot 13 oktober 2011. © Der Spiegel

De investeringen van de Amerikaanse regering in militaire drone-technologie duiden erop dat de invloed van onbemande voertuigen op de strijdkrachten alleen maar groter zal worden. Aangezien er geen slachtoffers onder de eigen militairen vallen, is het ook een politiek aantrekkelijke optie van oorlogsvoering. Het Amerikaanse Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA) besteedt dan ook grote sommen geld aan onderzoek naar diverse nieuwe militaire drone-toepassingen.

Israëlische drone-technologie
Ook Israël is een fervent aanhanger van de nieuwe vorm van onbemande oorlogsvoering. Het land heeft ondervonden dat de tijd waarin grote tanklegers het tegen elkaar opnamen tot het verleden behoort. De beruchte Merkava-tanks lenen zich maar matig voor asymmetrische oorlogsvoering waarbij militante verzetsgroepen schuilen onder de burgerbevolking. Israëlische wapenproducenten hebben daarom al jaren geleden stevig ingezet op de ontwikkeling van eigen drones.

IAI Harpy © Defence.pk

IAI Harpy © Defence.pk

Zo vliegt het land met zijn eigen UAV’s, zoals de Heron TP, Hermes 450 en de Harpy, een combinatie tussen een op afstand bestuurbare drone en een kruisraket. Ook tijdens de recente operatie Pillar of Defense maakte Israël gretig gebruik van onbemande vliegtuigen. Het gezoem van de spionerende drones was bijna onophoudelijk te horen boven Gaza-stad. Onder andere de liquidatie van Hamas-commandant Ahmed al-Jabari zou uitgevoerd zijn met een raket afkomstig van een drone. De Israëlische Heron TP-drones zijn kennelijk dusdanig effectief dat Duitsland er meerdere gekocht heeft voor grensbewakingsdoeleinden.

Aan de grens met de Gazastrook houden Israëlische Sentry Tech-drones de wacht tegen militanten. Deze stilstaande apparaten zijn in staat om autonoom beweging te detecteren en commando’s te geven. In geval van onraad wordt een commandopost ingeschakeld, die vervolgens bepaalt of gewapend optreden noodzakelijk is. Mocht dat het geval zijn, dan is de Sentry in staat om met 12.7 mm. machinegeweren het doelwit uit te schakelen.

Israël heeft ook beschikking over een Unmanned Ground Vehicle (UGV), een onbemand grondvoertuig. Enige tijd geleden kwam de Israëlische wapenproducent G-NIUS met de Guardium UGV. Het gewapende voertuig kan autonoom rondrijden langs een vooraf vastgestelde route en middels verschillende sensoren en een bewegingsdetector potentiële gevaren opmerken. Het voertuig verwittigt dan via een satellietverbinding een bestuurder, die vervolgens de situatie live kan beoordelen en eventueel kan besluiten gewapend in te grijpen.

Het moge dan ook duidelijk zijn dat ook Israël drone-technologie in toenemende mate een effectief middel acht om zijn grenzen te bewaken en spionage uit te voeren. De vele voordelen die de drones met zich meebrengen hebben de Israëliërs gebracht tot het herzien van hun militaire strategieën. De nieuwe tactieken van de VS en Israël worden echter door andere landen in het Midden-Oosten met argusogen gevolgd en zouden ingrijpende gevolgen kunnen hebben voor de militaire verhoudingen in de regio.

Volgende week in deel 2: Het Iraanse antwoord op het drone-vraagstuk.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s