Interview – Ruud Hoff: ‘Morsi zal Amerika niet tegen zich in het harnas jagen’

Na de revolutie van de Arabische Lente is Egypte nu zoekende naar een nieuwe machtsstructuur. Het nieuwe regime van president Morsi lijkt in de buitenlandse politiek een andere weg in te slaan ten opzichte van het verleden. De recente onderhandelingen over het Gaza-conflict tonen aan dat de regionale rol van Egypte danig aan het veranderen is. Wat kan een veranderend Egypte teweeg brengen in een explosieve regio?

Ruud Hoff is politicoloog, geschiedkundige en auteur van meerdere boeken over het Midden-Oosten. Daarnaast doceert hij aan het Instituut Clingendael en de School voor Journalistiek. © David Oranje 2012.

Ruud Hoff is politicoloog, geschiedkundige en auteur van meerdere boeken over het Midden-Oosten. Daarnaast doceert hij aan het Instituut Clingendael en de School voor Journalistiek. © David Oranje 2012.

Casus Belli spreekt met Midden-Oosten-deskundige Ruud Hoff in een tweedelig interview over de regionale positie van Egypte en de perikelen rond de prille democratie in het land. Vandaag in deel twee: De invloed van een veranderend Egypte op de regio.

Mubarak was een trouwe bondgenoot van de Verenigde Staten. Hij zorgde voor enige stabiliteit in de regio en voorkwam religieuze conflicten. Wat verwacht u van de verhouding met de VS als er een islamitische staat komt?
“Morsi heeft aangetoond dat hij de Amerikanen een goede dienst kan bewijzen door de Palestijnen onder controle te houden. Amerika heeft altijd gezegd: wij zijn voor democratie. Ze zijn overvallen door de Arabische Lente. In landen zoals Libië kwam dat hen goed uit. In Egypte kwam het enigszins slecht uit. Maar ze hebben geen keus, ze zullen daarmee zaken moeten doen. Morsi heeft een grote IMF-lening nodig, dus in de buitenlandse politiek zal Morsi de Amerikanen niet tegen zich in het harnas jagen. Ik denk dat de Amerikanen, tenzij het echt te gek wordt, accepteren hoe het nu gaat.”

De emir van Qatar op bezoek in de Gazastrook. Links Hamas-premier Ismail Haniyeh. © AP.

De emir van Qatar op bezoek in de Gazastrook. Links Hamas-premier Ismail Haniyeh. © AP.

Na het recente conflict in de Gazastrook hebben vooral Hamas, maar ook de Palestijnse Islamitische Jihad hun posities verstevigd. Beiden komen voort uit en hebben banden met de Moslimbroederschap. Wat denkt u dat die bondgenootschappen voor gevolgen gaan hebben voor Israël?
“Hamas heeft Syrië laten zitten, is vertrokken uit Damascus en heeft gekozen voor de Moslimbroederschap. Dat is verstandig, want daar hebben ze meer aan. Je ziet het nu al: de emir van Qatar is op bezoek geweest. Hamas is nu een speler geworden. Israël heeft dat in wezen al geaccepteerd. Het is opvallend dat de Israëliërs voortijdig het offensief gestopt hebben. Dat geeft aan dat ze zich vergist hebben in de internationale verhoudingen. Bij de stemming in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, waar Israël dan veroordeeld wordt voor de bouw van nieuwe nederzettingen, zie je dat alleen Amerika, Canada en een paar Stille Zuidzee-eilanden hen nog steunen. Israël is geïsoleerd geraakt, dus ze zullen voorzichtiger worden.”

Egypte heeft jarenlang het vredesverdrag met Israël in stand gehouden. Een groot deel van de publieke opinie is echter anti-Israël. Verwacht u dat het vredesverdrag van 1979 stand zal houden nu de Moslimbroederschap in een democratie aan de macht is?
“Als Egypte dat doet, krijgen ze het met Amerika aan de stok en dat willen ze niet. Het biedt ook geen enkel voordeel, de publieke opinie misschien. Elke militaire krachtmeting met Israël zal Egypte verliezen. Hun huidige positie is ideaal: ze hebben een officiële band met Israël. Ze zijn daarin kritisch, geen warme vrienden en ze gaan er nooit op bezoek. Egypte kan een centrale bemiddelingsrol spelen.”

“Egypte wil het Turkse model; vrienden met iedereen zijn”

Het lijkt erop dat in Syrië de strijd de kant van de islamisten opgaat. Stel, dat naast onder meer Saoedi-Arabië, Egypte, Soedan en Gaza ook Syrië een soennitisch islamitische staat wordt. Wat voor gevolgen heeft dat voor de regio?
“Als het eindigt in een Moslimbroederschap-achtige regering in Syrië, denk ik dat dat de stabiliteit in de regio ten goede komt. De Egyptenaren willen geen oorlog met Israël. De financieel sterke Saoediërs willen dat ook absoluut niet, die hebben zelfs een vredesvoorstel gemaakt waarin ze Israël erkennen. Ik denk dat je dan een blok krijgt dat als eerste vijand de sjiieten ziet en Israël pas als tweede vijand. Dat blok zal dus wel de Palestijnen steunen en het tweestaten-model willen doorvoeren, maar ze zullen het zeker niet op een oorlog met Israël laten aankomen.”

Saoedi-Arabië bijvoorbeeld is een stevige vijand van Iran. Iran verliest in dat geval zijn verbinding met Hezbollah in Libanon en zijn belangrijkste bondgenoot in de regio. Wat voor gevolgen heeft dat?
“Dat betekent dat Iran een flinke veer moet laten. En het zal voor Hezbollah ook een slag betekenen. Iran is natuurlijk sterk genoeg, Iran behoudt zijn invloed in Irak nog wel, dus die kracht zal voor een deel allemaal wel blijven bestaan. Maar je krijgt een ander soort tegenstelling. Ik denk dat als de Moslimbroederschap in Syrië de strijd wint, dat die ook fel anti-Iran zullen zijn na alles wat er gebeurd is.”

Egyptes president Morsi op bezoek in Teheran. Links de Iraanse president Ahmadinejad. © AP.

Egyptes president Morsi op bezoek in Teheran. Links de Iraanse president Ahmadinejad. © AP.

De betrekkingen tussen Iran en Egypte waren na 1979 bekoeld. Nu is er onder Morsi weer enige toenadering. Wel noemde Morsi Irans bondgenoot Syrië een onrechtmatig regime. Hoe denkt u dat die relatie verder zal uitpakken?
“Egypte wil volgens mij het Turkse model. Een beetje vrienden met iedereen zijn, of dat proberen althans. Dat is ook de politiek van Qatar, die zijn wel bang voor Iran maar ze houden toch de brug open. Ik denk dat Egypte dat ook probeert: betrekkingen met Iran onderhouden, betrekkingen met Hamas onderhouden, betrekkingen met Israël onderhouden en betrekkingen met Amerika onderhouden”

De oorlogsretoriek van Israël ten opzichte van Iran wijst op niet veel goeds. Er wordt gezegd dat de positie van Egypte in een dergelijk conflict zwaarwegend kan zijn. Mocht het tot een treffen komen, welke rol denkt u dat Egypte daarin zal spelen?
“Het hangt ervan af wat er volgend jaar gaat gebeuren tussen Iran en Israël, na de verkiezingen in Israël – die door Netanyahu waarschijnlijk worden gewonnen. Ik denk dus dat je een soortgelijk Israëlisch kabinet krijgt. Ik denk dat de Arabische landen liever geen Iraans atoomwapen zien, maar ook liever niet zien dat Israël iets doet. Het is een heikele positie. Egypte zal een aanval op Iran officieel afkeuren, maar in werkelijkheid denken: “Twee vijanden die elkaar te lijf gaan, daar kunnen we beter van worden.” Ze zullen zich afzijdig houden denk ik, want zo’n oorlog kan natuurlijk zowel Israël als Iran verzwakken als het zover komt.”

Hier kunt u deel één lezen van het interview met Ruud Hoff, over de perikelen rondom de prille democratie in het land.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s